मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ ? : उपेन्द्र यादव

सप्तरीमा आयोजित चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै उपेन्द्र यादव ले स्पष्ट रूपमा बताएका छन् कि मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ। जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल (जसपा नेपाल) का अध्यक्षसमेत रहेका यादवले मुलुकमा स्थापित सङ्घीय प्रणालीको आधार, उत्पत्ति र रक्षा मधेसकै संघर्ष, आन्दोलन र बलिदानसँग जोडिएको उल्लेख गरे। उनका अनुसार मधेसको सशक्त उपस्थिति र निरन्तर खबरदारी बिना सङ्घीयता कमजोर बन्ने जोखिम रहन्छ।

मधेस र सङ्घीयताको ऐतिहासिक सम्बन्ध

अध्यक्ष यादवले आफ्नो सम्बोधनमा स्मरण गराए कि नेपालको सङ्घीय व्यवस्था कुनै आकस्मिक निर्णयको परिणाम होइन, बरु मधेसमा भएका दीर्घकालीन आन्दोलन र बलिदानको उपज हो। मधेस आन्दोलनले राज्य संरचनामा समानुपातिक प्रतिनिधित्व, अधिकारको विकेन्द्रीकरण र पहिचानको मुद्दालाई स्थापित गराएको उनले बताए। त्यसैले मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ भन्ने कुरा केवल राजनीतिक नारामात्र नभई ऐतिहासिक सत्य भएको उनको दाबी छ।

उनले भने, “सङ्घीयतालाई असफल देखाउने, अधिकार कटौती गर्ने र पुनः केन्द्रीकृत शासनतर्फ फर्काउने प्रयासहरू भइरहेका छन्। तर मधेस जागरूक छ भने त्यस्ता कुनै पनि षड्यन्त्र सफल हुन सक्दैनन्।” यस अभिव्यक्तिबाट उनले सङ्घीयतामाथि भइरहेको चुनौतीप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरे।

सङ्घीयता कमजोर पार्ने प्रयासप्रति चेतावनी

सप्तरी निर्वाचन क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यका उम्मेदवार समेत रहेका यादवले केही शक्तिहरूले सङ्घीय व्यवस्थालाई क्रमशः कमजोर पार्ने रणनीति अपनाइरहेको आरोप लगाए। उनका अनुसार अधिकार कटौती, बजेट नियन्त्रण र प्रशासनिक हस्तक्षेपजस्ता कदमहरूले प्रदेशहरूको प्रभाव घटाउने प्रयास भइरहेको छ।

उनले जोड दिए, “मुलुकमा सङ्घीयता धानिएकै मधेस प्रदेशको दृढ अडानका कारण हो। मधेसले आवाज उठाएन भने सङ्घीयता केवल कागजमा सीमित हुनेछ।” यस कथनले स्पष्ट पार्छ कि मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ भन्ने अवधारणा व्यवहारिक राजनीति र प्रशासनिक संरचनासँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ।

मधेसको राजनीतिक, आर्थिक र प्रशासनिक सुदृढीकरण आवश्यक

अध्यक्ष यादवले मधेसलाई केवल भावनात्मक रूपमा होइन, व्यवहारिक रूपमा पनि बलियो बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। उनका अनुसार राजनीतिक प्रतिनिधित्व सुदृढ हुनुपर्छ, आर्थिक स्रोत–साधनमा न्यायोचित पहुँच हुनुपर्छ र प्रशासनिक संरचना प्रभावकारी हुनुपर्छ। मधेस कमजोर भएमा त्यसको प्रत्यक्ष असर सङ्घीय संरचनामा पर्ने उनले बताए।

“मधेस कमजोर भयो भने सङ्घीयता रहँदैन,” उनले भने, “त्यसैले मधेसलाई राजनीतिक, आर्थिक र प्रशासनिक रूपमा बलियो बनाउनु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो।” यस अभिव्यक्तिमा पनि उनले दोहोर्‍याए मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ।

मतदातालाई सार्वजनिक अपिल

चुनावी सभामा बोल्दै यादवले सङ्घीयताको रक्षा, अधिकारको सुनिश्चितता र स्वाभिमानको संरक्षणका लागि मतदानमार्फत जसपा नेपाललाई बलियो बनाउन आग्रह गरे। उनले मतदातालाई सचेत रहन र आफ्नो अधिकारको संरक्षणका लागि जिम्मेवार निर्णय लिन अपिल गरे।

उनका अनुसार मधेसको जनमत नै सङ्घीयताको भविष्य निर्धारण गर्ने प्रमुख शक्ति हो। यदि मधेस एकजुट र सशक्त भयो भने कुनै पनि शक्ति सङ्घीय व्यवस्थालाई कमजोर पार्न सफल नहुने उनले दाबी गरे। त्यसैले आगामी निर्वाचन केवल प्रतिनिधि चयनको प्रक्रिया मात्र नभई सङ्घीयताको संरक्षणको अभियानसमेत भएको उनले बताए।

निष्कर्ष

समग्रमा, उपेन्द्र यादव को सन्देश स्पष्ट छ मधेस बलियो भए मात्रै सङ्घीयता सुरक्षित रहन्छ। मधेसको संघर्षले जन्माएको सङ्घीय संरचना जोगाउन मधेसकै सक्रियता, एकता र दृढ अडान आवश्यक छ। राजनीतिक, आर्थिक र प्रशासनिक सुदृढीकरणमार्फत मधेसलाई सशक्त बनाउनु नै सङ्घीयताको दीर्घकालीन स्थायित्वको आधार हुने उनले बताएका छन्।

यस सन्दर्भमा मधेसको भूमिका केवल क्षेत्रीय सीमामा सीमित छैन; यो राष्ट्रिय राजनीतिक संरचनाको मेरुदण्डका रूपमा उभिएको छ। त्यसैले सङ्घीयताको भविष्य सुरक्षित राख्न मधेसको सशक्त उपस्थिति अनिवार्य रहेको सन्देश अध्यक्ष यादवले दिएका छन्।