मेक्सिकोमा कार्टेल हिंसा चर्कियो: ‘एल मेन्चो’ मारिएपछि जालिस्को र पुएर्तो भालार्टामा तनाव

एल मेन्चो मारिए: मेक्सिको कार्टेल हिंसाको नयाँ अध्याय

मेक्सिकोमा पछिल्लो समय मेक्सिको कार्टेल हिंसा फेरि चर्किएको छ। देशकै मोस्ट–वान्टेड कार्टेल प्रमुख नेमेसियो “एल मेन्चो” ओसेगुएरा सर्वान्तेस मारिएपछि जालिस्को राज्यसहित विभिन्न क्षेत्रमा तनाव फैलिएको हो।

Nemesio Oseguera Cervantes, जसलाई “एल मेन्चो” भनेर चिनिन्छ, जालिस्को न्यू जेनेरेशन कार्टेल (CJNG) का प्रमुख थिए। उनी अमेरिकी गुप्तचर सहयोगमा गरिएको मेक्सिकन सैन्य अपरेशनका क्रममा घाइते भई मृत्यु भएको बताइएको छ।

उनको मृत्यु लगत्तै कार्टेल समूहहरूले बस, गाडी र व्यवसायिक प्रतिष्ठानमा आगजनी गरेका थिए। सुरक्षाकर्मी र सशस्त्र समूहबीच भएको झडपमा दर्जनौँको ज्यान गएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

जालिस्कोमा आगजनी र सडक अवरोध

Jalisco राज्य कार्टेलको मुख्य आधार क्षेत्र मानिन्छ। एल मेन्चो मारिएपछि यही क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी हिंसा देखिएको छ।

सुरक्षा क्याबिनेटका अनुसार जालिस्कोमा ६५ भन्दा बढी सडक अवरोध (रोडब्लक) गरिएको थियो। जलेका सवारी साधनहरू सडकमा राखेर यातायात अवरुद्ध गरिएको थियो।

यद्यपि, सोमबारसम्म ८३ प्रतिशत अवरोध हटाइसकिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्। धेरै अवरोध जलेका गाडीहरूका कारण सडक बन्द भएको बताइएको छ।

राष्ट्रपति क्लाउडिया शेनबामको प्रतिक्रिया

मेक्सिकोकी राष्ट्रपति Claudia Sheinbaum ले देशभर “शान्ति, सुरक्षा र सामान्य अवस्था कायम राखिएको” दाबी गरेकी छन्।

उनले अहिलेको मुख्य प्राथमिकता “सम्पूर्ण जनताको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु” रहेको बताइन्।

एल मेन्चोविरुद्धको अपरेशन उनको कार्यकालको पहिलो वर्षमै भएको हो, जसले सरकारको कडा सुरक्षा नीति देखाएको विश्लेषण गरिएको छ।

पर्यटकीय क्षेत्र पनि प्रभावित

पछिल्लो मेक्सिको कार्टेल हिंसाले पर्यटकीय शहरहरूमा समेत प्रभाव पारेको छ।

Puerto Vallarta, Cancún र Playa del Carmen जस्ता लोकप्रिय गन्तव्यहरूमा सुरक्षा सतर्कता बढाइएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार कार्टेलको गतिविधि सिधै पर्यटकलाई लक्षित नगरे पनि होटल, रेस्टुरेन्ट र व्यवसायहरूलाई लक्षित गरेर जबरजस्ती रकम असुली (extortion) गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ।

यस घटनापछि केही एयरलाइन्सले उडान स्थगित गरेका छन् भने अमेरिकी विदेश विभागले आफ्ना नागरिकलाई “घरभित्रै बस्न” (shelter in place) आग्रह गरेको छ।

विश्वकप २०२६ अघि सुरक्षा चिन्ता

मेक्सिको आगामी FIFA World Cup 2026 को सह–आयोजक देश हो। जालिस्कोको राजधानी Guadalajara मा विश्वकपका केही खेलहरू आयोजना हुने तय छ।

सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार विश्वकप नजिकिँदै गर्दा यस्तो हिंसा हुनु संवेदनशील विषय हो।

चार महिना अघि शहरमा आगजनी र सडक अवरोधका दृश्य देख्दा खेल हेर्न टिकट लिएका दर्शकहरू डराउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यद्यपि, सरकारले विश्वकपलाई सुरक्षित रूपमा सम्पन्न गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

कार्टेल हिंसाको पृष्ठभूमि

Jalisco New Generation Cartel (CJNG) मेक्सिकोको सबैभन्दा शक्तिशाली आपराधिक संगठनमध्ये एक हो।

यो समूह लागूऔषध तस्करी, मानव तस्करी, अपहरण र जबरजस्ती रकम असुलीमा संलग्न रहेको आरोप छ।

एल मेन्चो लामो समयदेखि अमेरिकी र मेक्सिकन सुरक्षा निकायको वान्टेड सूचीमा थिए। उनको गिरफ्तारी वा मृत्युले कार्टेल संरचनामा ठूलो असर पर्ने अनुमान गरिएको थियो।

तर, विगतका अनुभवले देखाउँछ कि प्रमुख नेता हटाइएपछि पनि कार्टेल संरचना पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुँदैन, बरु आन्तरिक शक्ति संघर्ष र प्रतिशोधात्मक हिंसा बढ्ने सम्भावना रहन्छ।

सुरक्षा अवस्था सामान्य हुँदै

सुरक्षा क्याबिनेटका अनुसार अधिकांश क्षेत्रहरूमा स्थिति नियन्त्रणमा आउँदैछ।

जलेका सवारी साधन हटाइएको, मुख्य राजमार्गहरू खुलाइएको र अतिरिक्त सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ।

सरकारले नागरिकलाई अफवाहमा नपर्न र आधिकारिक सूचनामात्र विश्वास गर्न आग्रह गरेको छ।

यद्यपि, केही क्षेत्रमा अझै उच्च सतर्कता कायम राखिएको छ।

अमेरिकी नागरिक र पर्यटकका लागि सल्लाह

अमेरिकी विदेश विभागले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई सावधानी अपनाउन निर्देशन दिएको छ।

सुरक्षित स्थानमा बस्न
अनावश्यक यात्रा नगर्न
स्थानीय प्रशासनको निर्देशन पालना गर्न
आपतकालीन नम्बर प्रयोग गर्न

केही यात्रुहरू पुएर्तो भालार्टामा फसेका छन्। उडान पुनः सञ्चालन हुँदै गएपछि क्रमशः आवतजावत सामान्य हुने अपेक्षा गरिएको छ।

मेक्सिको कार्टेल हिंसा: आगामी चुनौती

मेक्सिको कार्टेल हिंसा केवल सुरक्षा चुनौती मात्र होइन, आर्थिक र पर्यटन क्षेत्रमा पनि गम्भीर असर पार्ने विषय हो।

पर्यटन मेक्सिकोको प्रमुख आम्दानी स्रोत हो। यस्तो हिंसाले विदेशी लगानी, अन्तर्राष्ट्रिय छवि र ठूलो खेलकुद कार्यक्रमहरूको तयारीमा प्रभाव पार्न सक्छ।

सरकारका लागि अबको मुख्य चुनौती भनेको:

दीर्घकालीन सुरक्षा रणनीति बनाउने
कार्टेल नेटवर्क पूर्ण रूपमा विघटन गर्ने
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य मजबुत बनाउने
विश्वकप २०२६ जस्ता कार्यक्रम सुरक्षित रूपमा सम्पन्न गराउने

निष्कर्ष

एल मेन्चोको मृत्युले मेक्सिकोमा नयाँ शक्ति सन्तुलनको संघर्ष सुरु गराएको छ। जालिस्को राज्यमा देखिएको आगजनी र सडक अवरोधले मेक्सिको कार्टेल हिंसा कति गहिरो र संगठित छ भन्ने देखाएको छ।

राष्ट्रपति क्लाउडिया शेनबामले स्थिति नियन्त्रणमा आएको दाबी गरे पनि सुरक्षा चुनौती अझै पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन।

आगामी महिनाहरूमा सरकारको कदम, कार्टेलको प्रतिक्रिया र विश्वकप तयारीले मेक्सिकोको स्थायित्व कस्तो रहन्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ।

मेक्सिकोका लागि अहिलेको समय सुरक्षा, कूटनीति र आर्थिक स्थायित्वको सन्तुलन मिलाउने महत्वपूर्ण घडी बनेको छ।

---