साउदी अरबमा नेपाली दूतावासको सक्रियता: ५४४ नेपाली जेलमा, १५०० भन्दा बढीको उद्धार र सहजीकरण

रियाद । वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब पुगेका नेपाली श्रमिकहरूको सुरक्षा, कानुनी सहजीकरण र उद्धारका लागि नेपाली दूतावासले आफ्नो सक्रियता तीव्र पारेको छ। जेलमा परेका नागरिकदेखि अस्पतालमा उपचाररत बिरामीसम्मको समस्या समाधानमा दूतावास निरन्तर लागिपरेको जनाइएको छ।

दूतावासले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विवरण अनुसार साउदीमा नेपाली श्रमिकको अवस्था र दूतावासको प्रयास यस प्रकार छ:

१. जेल जीवन र कानुनी संकटमा ५४४ नेपाली

हाल साउदी अरबका विभिन्न जेलमा ५४४ जना नेपाली रहेका छन्। उनीहरू श्रम विवाद, कागजातको अभाव, आर्थिक लेनदेन, कम्पनीबाट भागेको आरोप (हुरूब), प्रशासनिक जटिलता तथा विभिन्न आपराधिक अभियोगका कारण हिरासतमा परेका हुन्। दूतावासले उनीहरूको अवस्था बुझ्ने, कानुनी परामर्श दिने र स्वदेश फिर्ताका लागि पहल गरिरहेको छ।

२. मृत्यु र शव व्यवस्थापन

गत साउन महिनायता विभिन्न कारणले १३० जना नेपाली श्रमिकको मृत्यु भएको छ। अधिकांशको मृत्यु हृदयघात (हार्ट अट्याक), सडक र कार्यस्थल दुर्घटना, आत्महत्या तथा दीर्घरोगका कारण भएको हो। मृतकको शव कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी नेपाल पठाउन र परिवारसँग समन्वय गर्न दूतावास सक्रिय रहेको छ।

३. बिरामीको उद्धार र ‘एक्जिट भिषा’ मा सहयोग

• बिरामी उद्धार: विभिन्न अस्पतालमा गम्भीर अवस्थामा रहेका २७ जना नेपालीको उपचार तथा उद्धार व्यवस्थापन गरिएको छ। केहीलाई नेपाल फर्काइसकिएको छ भने बाँकीको प्रक्रिया चलिरहेको छ।

• एक्जिट भिषा: कागजात सम्बन्धी समस्यामा परेर अलपत्र परेका करिब ५०० जना नेपालीलाई घर फर्कनका लागि एक्जिट भिषा (बहिर्गमन अनुमति) प्रक्रियामा सहजीकरण गरिएको छ।

४. १५६४ श्रमिकका गुनासो सुनुवाइ

तलब नपाउने, पासपोर्ट रोक्का गरिने, सम्झौता अनुसारको सेवा-सुविधा नपाउने, कार्यस्थलमा कुटपिट तथा मानसिक तनाव भोगिरहेका १,५६४ जना नेपालीको समस्या समाधानका लागि दूतावासले स्थानीय रोजगारदाता, प्रहरी, श्रम कार्यालय र सामाजिक संघसंस्थासँग समन्वय गरेको छ।

‘फोन उठ्दैन’ भन्ने गुनासोमा कन्सुलरको स्पष्टीकरण

विदेशमा रहेका नेपालीहरूले अक्सर दूतावासको फोन नउठ्ने गुनासो गर्ने गरेका छन्। यस विषयमा साउदीस्थित नेपाली दूतावासका श्रम कन्सुलर कबिराज उप्रेतीले उक्त आरोपको खण्डन गरेका छन्। एनआरएन साउदीको एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले सीमित स्रोत-साधन र जनशक्तिका बीच पनि दूतावासले चौबीसै घण्टा श्रमिकको हितमा काम गरिरहेको दाबी गरे।

“दूतावासमा दैनिक सयौं फोन, इमेल र ह्वाट्सएप सन्देशहरू आउँछन्। एउटै समयमा धेरैजनाले सम्पर्क प्रयास गर्दा सबै फोन तत्काल उठाउन सम्भव नभए पनि कुनै पनि समस्यालाई बेवास्ता गरिएको छैन।” — कबिराज उप्रेती, श्रम कन्सुलर

प्रविधिको प्रयोग र दैनिक सेवा

दूतावासले श्रमिकका समस्या छिटो सुन्न ह्वाट्सएप सेवालाई प्राथमिकतामा राखेको छ, जसमार्फत दैनिक सयौं गुनासाहरूको तत्काल सम्बोधन भइरहेको छ। यस्तै, अनलाइन प्रणालीमार्फत दैनिक ५० भन्दा बढी पुनः श्रम स्वीकृति (Re-entry visa/Labor approval) को काम समेत भइरहेको छ।

चुनौती र आगामी बाटो

लाखौं नेपाली कार्यरत रहेको साउदीमा सीमित कर्मचारी र अत्यधिक कार्यचापका कारण सोचेजस्तो सेवा प्रवाह गर्न अझै चुनौती रहेको सरोकारवालाहरू स्वीकार्छन्। धेरै श्रमिकलाई दूतावासको सम्पर्क माध्यम र कार्यालय समयबारे सही सूचना नहुँदा पनि भ्रम सिर्जना हुने गरेको छ। नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिएको वैदेशिक रोजगारी क्षेत्रलाई सुरक्षित र मर्यादित बनाउन दूतावासको सेवालाई अझ बढी छिटो, पारदर्शी र जनउत्तरदायी बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।